EMDR Terapisi Francine Shapiro tarafından geliştirilmiş, açılımı Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme olan terapi yöntemidir.

Shapiro, bir olayın travmatik ya da sıkıntı verici olması durumunda işlemlemenin tam gerçekleşemediğini, hatta olayla ilgili ilk algının çarpıtılmış düşüncelerle birlikte depolandığını ileri sürmüştür. Travmatik anılar zihinde, bize herhangi bir duygu hissettirmeyen nötr anılar gibi sağlıklı şekilde işlenip depolanmaz.

Yaşamınız boyunca geçen günleri düşünün her anıyı hatırlayabilir misiniz? Bu mümkün değil… Beyin işlevi olmayan anıları siler, o anıların işlevi olmadığı için zihinde boşuna yer tutmasına gerek yoktur ama bazı anılar vardır ki zihin onları ilk günkü gibi taze bir şekilde depolar. İşte bu anılardan bazıları travmatiktir, bu olumsuz yaşam deneyimleri, olumsuz duyguları da içerir. Bu travmatik anılar, başka sağlıklı düşünme biçimleriyle bağlantı kurmadan, uyum sağlamadan depolanır ve bu işlevsiz depolanma sonucu travmatik yaşantılar kişinin bugünkü problemlerine sebep olur.

Yediğiniz bir yemeği düşünün yemek midenizde sindirilmeye başlar, bu yemeğin sindiriminin zor olması halinde ise bedeninizde rahatsızlık oluşturur. Travmatik anılar buna benzetilebilir. Zihinde işlenmeden depolanan anılar rahatsızlık yaratır, bu anılar biriktikçe ise depresyon, anksiyete, obsesif kompulsif bozukluk gibi farklı sorunlara yol açabilir.

EMDR terapisi çok basit ve sadeleştirilmiş şekliyle fizyolojik olarak şu şekilde işler: insan beyni sağ ve sol beyin olarak ikiye ayrılır. Sağ beyin travmatik anıların depolandığı ve duyguların yer aldığı beyin bölümüdür, sol beyin ise mantık kısmıdır. Kişiler travmatik anıları hatırladıkları zaman beynin sağ bölümü çok aktif olurken sol kısımdaki aktivasyon çok azalır. Yani kişi travmalarını hatırladığı zaman yoğun duygusal ve bedensel tepkiler verirken bu olayla ilgili mantıklı yorumlar yapamaz. EMDR terapisinde kişi anıyı hatırlarken sağ ve sol beyin sırayla uyarılır, böylece anının mantık ile bütünleştirilmesi sağlanır ve duygusal tepkiler azalır. Örneğin, küçükken köpek saldırısına uğramış bir yetişkin, üzerinden yıllar geçmesine rağmen köpeklerden hala korkabilir. Köpek gördüğünde kendini tehlikede hissedebilir, kalp çarpıntısı, terleme, kasılma gibi bedensel tepkiler verebilir. Ve her köpeğin kendisine zarar vermeyeceğini bilse bile duygusal tepkilerin yoğunluğu sebebiyle yine yoğun korkular yaşayabilir. EMDR terapisinde amaç, kişinin duygusal tepkilerini en aza hatta sıfıra indirip kişinin mantık yönünü güçlendirmektir.

EMDR kişinin yaşadığı olumsuz deneyimlerini öğretici deneyimlere dönüştürebilmesine yardımcı olur.

EMDR terapisinin uygulanması için mutlaka travmatik bir yaşantı olması gerekmez. EMDR protokollerle çalışır bu protokollerden bazıları performans geliştirmeye, gelecek şablonu oluşturmaya yönelik de olabilir.

TERAPİ SÜRECİ NASIL İLERLER?

EMDR terapisinde öncelikle sorun belirlenir, kişinin yaşamıyla ilgili detaylı bilgi toplanır ve gerçekçi bir terapi hedefi belirlenir. Özellikle yaşanan sorunun ne zamandır var olduğu, sorunun hangi yaşam olayından sonra ortaya çıktığı, bugüne kadarki baş etme mekanizmaları öğrenilir. Daha sonra danışanın yaşadığı bu sorunla birlikte kendine yönelik olumsuz düşünceleri bulunur örneğin; “kendimi değersiz hissediyorum”, “bunlarla baş edecek gücüm yok”, “suçluyum” gibi. Daha sonra danışanla birlikte yaşadığı sorunla ilişkili olan anılar listelenir. Çalışmaya ilk olarak danışanın hatırlayabildiği en eski anı ile başlanır. En eski anı her ne kadar güncel olaylar kadar etkilemese de aslında birçok duygu ve düşüncenin temelini oluşturduğundan çok önemlidir. En eski anıdan sonra danışanı en çok zorlayan anı ile çalışmaya devam edilir. Danışanın bu iki anı çalışıldıktan sonra kendini daha iyi hissetmesi ve güçlenmesi beklenir.

EMDR NASIL UYGULANIR?

EMDR terapisinde göz hareketleri kullanılır. Bunun sebebi sağ ve sol beynin uyarılarak mevcut anı ile ilgili mantıklı davranış ve düşünce örüntüleri geliştirmektir. Kişi bir taraftan anıyı düşünürken diğer taraftan da gözlerini terapistin tarif ettiği şekilde hareket ettirir. Ve terapist belli zamanlarda danışana sorular sorar. Terapide göz hareketlerini takip edemeyen danışanlar için alternatif yöntemler kullanılır.

Travmatik anı ile çalışılırken rahatsız eden anı ile ilgili görüntülerle birlikte kişinin travmatik olay sonrası kendisi ile ilgili sahip olduğu negatif düşünceler, korku, kaygı, üzüntü gibi olumsuz duygular ve ağrı, uyuşma, kalp çarpıntısı, kalpte sıkışma gibi beden duyumları da çalışılır. Örneğin bir tecavüz mağduru kişi olayı kontrolsüzce hatırlayıp, hatırladığı zaman yoğun utanç, korku gibi duygular hissedebilir, kendini kirlenmiş biri olarak tanımlayabilir ya da kendini suçlayabilir ve bu olayı her hatırladığında kasılma, nefes alamama gibi bedensel tepkiler verebilir. EMDR terapisi bu rahatsızlıkların giderilmesini hedefler. Danışanın bu anıyı hatırladığında duygusal, bedensel tepkiler vermemesini ve kendisi ile ilgili daha mantıklı ve olumlu yorumlar yapabilmesini sağlar. Hatta danışan kendisini daha güçlü hisseder hale gelebilir.

EMDR TERAPİSİ ANILARI SİLER Mİ?

Hayır. EMDR terapisi bir anıyı unutturmaz yalnızca o anı ile ilgili yoğun tepkilerin ortadan kalkmasını sağlar. Fakat nadiren de olsa anılarla ilgili bazı detayların kaybolması, anıda farklılaşma, anıyı düşünememe gibi durumlar görülebilmektedir.

EMDR TERAPİSİNİ KİMLER UYGULAYABİLİR?

EMDR terapisi uluslararası EMDR eğitimi verme yetkisi olan kurumlar tarafından verilmiş kurslara katılan, süpervizyon sürecini tamamlamış sertifikalı ruh sağlığı profesyonelleri tarafından uygulanabilmektedir.

SEANS SIRASINDA KONTROLÜMÜ KAYBEDER MİYİM?

EMDR seansı danışanın bilinçli olarak gerçekleştirdiği, durma ve devam etme konusuna kendisinin karar verdiği, güvenli bir süreçtir. Danışan kendini çok kötü hissettiği zaman durmak isteyebilir, terapist tarafından bu kabul edilir ve “güvenli yer” gibi teknikler uygulanarak tekrar devam edebilmesi için danışan stabil hale getirilir.

EK OKUMA ÖNERİSİ:

https://www.emdr-tr.org/emdr-nedir/